50 jaar hypes. Wat kwam, hoe is het afgelopen en wat bleef er over?
Niets nieuws onder de zon? Zeker wel! Als je ongeveer 1976–2026 bekijkt, zie je een terugkerend patroon: iets wordt aangekondigd als dé oplossing, organisaties investeren massaal, beperkingen worden zichtbaar en daarna blijft een bruikbare kern over óf de hype verdwijnt. Dat lijkt op het bekende patroon van innovatie → opgeblazen verwachtingen → teleurstelling → volwassen toepassing.
Een grove tijdlijn:
| Periode | Hype / belofte | Wat gebeurde er uiteindelijk? |
|---|---|---|
| 1970s | Mainframes & automatisering | Niet verdwenen; fundamenteel onderdeel van bedrijfsvoering geworden |
| 1980s | PC: iedereen zijn eigen computer | Volledig doorgebroken; computer werd commodity |
| 1980s | Expert systems / AI* | Enorme verwachtingen → teleurstelling → AI-winter; kennisregels bleken duur en lastig te onderhouden |
| 1980–90 | CASE-tools / 4GL: programmeren wordt bijna overbodig | Programmeurs bleven gewoon nodig; ideeën gingen op in moderne ontwikkeltools |
| 1990s | Client-server: mainframe is dood | Mainframe bleef; client-server werd een architectuur naast andere |
| 1990s | ERP: één geïntegreerd systeem lost de bedrijfsvoering op | ERP bleef, maar implementaties bleken vooral organisatieverandering |
| 1995–2000 | Internet verandert alles | De voorspelling klopte grotendeels, maar veel bedrijven niet |
| 1998–2001 | Dotcom: ieder internetbedrijf wordt goud waard | Zeepbel barstte; internet zelf werd juist infrastructuur |
| rond 2000 | E-business / portals | Term verdween grotendeels; functionaliteit werd normaal |
| 2000s | Outsourcing: ICT is geen kernactiviteit | Bleef bestaan, maar organisaties ontdekten dat regie en eigen kennis essentieel blijven |
| 2005–10 | SOA: alles wordt een service | Hype verdween; principes leven voort in API’s en microservices |
| 2007–15 | Cloud: eigen ICT wordt overbodig | Cloud werd mainstream, maar hybride omgevingen en eigen verantwoordelijkheid bleven. |
| 2010s | Big Data: data vertelt ons alles | Waardevol, maar zonder datakwaliteit, context en Governance weinig waard |
| 2010s | IoT: alles met alles connected | Deels werkelijkheid; tegelijkertijd enorme beheer-, privacy- en security vraagstukken |
| 2016–20 | Blockchain gaat vrijwel alles veranderen | Crypto bleef groot; veel zakelijke blockchaintoepassingen bleken veel beperkter dan beloofd |
| 2020–22 | Metaverse: we gaan in virtuele werelden leven en werken | Verwachtingen sterk teruggelopen; deeltechnologie bleef |
| 2022–heden | Generatieve AI | Zeer reële technologie én uitzonderlijk hoge verwachtingen; de definitieve uitkomst kennen we nog niet. |
| 2024–heden | AI-agents: straks werkt software zelfstandig | Nog midden in de experimenteerfase; waarschijnlijk waardevol, maar niet iedere huidige belofte zal uitkomen |
En daar zit volgens mij een veel interessantere rode draad in dan alleen technologie:
De technologie verandert voortdurend. De organisatorische problemen veranderen verrassend weinig.
Bij vrijwel iedere golf komen uiteindelijk dezelfde vragen terug: Wat willen we ermee bereiken? Wie is eigenaar? Welk probleem lossen we op? Wat zijn de risico’s? Wie houdt het systeem in stand? Werkt het aantoonbaar? Wat kost het werkelijk? En wat gebeurt er als het fout gaat?
“50 jaar hypes – wat kwam, wat ging en wat bleef?” Met een tijdlijn 1976 → 2026 en per hype drie symbolen: 🚀 belofte → 💥 werkelijkheid → ✓ wat bleef.
Deze conclusie lijkt reëel: “Technologie verandert. De noodzaak van eigenaarschap, vakmanschap en risicobeheersing niet.”
* N.B. De AI in de 80’er jaren herinner ik mij nog. De computerpower was toen ontoereikend en er waren geen echt grote dataverzamelingen toegankelijk. Algoritmes werden meer dan vijfduizend jaar geleden voor het eerst gebruikt in Mesopotamië (het huidige Irak). Vroege geschiedenis
- Mesopotamië (ca. 3000 v.Chr.): Op opgegraven kleitabletten uit die tijd staan vroege wiskundige stappenplannen en rekenregels. Dit zijn de oudste bekende vormen van een algoritme.
Moderne computers
- 1930s–1940s: De Britse wiskundige Algoritme legde in 1935 de theoretische basis voor computeralgoritmes.
- Jaren 50: Niet veel later werden de eerste werkelijke algoritmes op vroege elektronische computers gedraaid.